Officiële schattingen van het aantal sprekers van het Limburgs in Oost-Limburg komen uit op 770.000 ofwel 70 tot 75 % van de bevolking. Er is geen officiële schatting voor het aantal Limburgssprekenden van West-Limburg, maar onderzoek geeft als mogelijke indicatie 320.000 ofwel zo’n 40 % van de bevolking.
In Oost-Limburg wordt Limburgs gesproken in alle sociaaleconomische lagen van de bevolking. Een kwart van de mensen die in Limburg wonen en geen Limburgs spreken, gaf aan de wens te hebben dit wel te kunnen. Bij kinderen op de lagere school begint het Nederlands op te komen als taal die onder familie en vrienden wordt gebruikt. Daarnaast speelt migratie kennelijk een rol in de afname van het gebruik van het Limburgs bij de generatie onder de dertig. Veel jonge Limburgers in Oost-Limburg zien het Limburgs echter niet als een taal van de oudere generatie. In West-Limburg is er een veel grotere terugval van het gebruik van het Limburgs door de generaties heen. De terugval wordt geschat op ongeveer 50 % in de laatste zeventig jaar.
Hoewel het Limburgs in Oost-Limburg in 1997 is erkend als een aparte taal, heeft het niet dezelfde status als het Nederlands gekregen. Het Nederlands is nog steeds de officiële bestuurstaal. Waar mogelijk wordt het Limburgs echter door de regionale overheid in mondelinge situaties getolereerd. In meer formele situaties, zoals op het werk of op school (55 %), bij de dokter (40 %) of aan de telefoon met een vreemde (20 %), wordt door Limburgers Limburgs gesproken.
Meer dan 80 % van de Limburgers spreekt de taal met anderen, zoals met ouders, vrienden, de kapper, bakker of slager, met mensen op straat en wanneer ze in het Limburgs worden aangesproken door mensen op straat of door een vreemde. Tussen 60 en 80 % spreekt Limburgs met de partner thuis, met de partner als er vreemden bij zijn en met de kinderen.
Het Limburgs wordt voornamelijk gebruikt in vertrouwde situaties met een volwassene als gesprekspartner. De enige uitzondering is kennelijk wanneer men op straat door een vreemde in een vreemde taal wordt aangesproken. In West-Limburg is het Limburgs in veel van deze situaties vervangen door het Nederlands, met als sprekend voorbeeld ook in de meer vertrouwde of intieme situaties.
In tegenstelling tot de West-Limburgers wordt het Limburgs door de Oost-Limburgers hoog ingeschat en zijn deze laatsten zeer positief over hun taal. Het Limburgs wordt gezien als rijker en mooier dan het Nederlands en het gebruik ervan geeft meer gezelligheid dan het Nederlands. Een grote meerderheid van de Oost-Limburgers vindt het Limburgs ook niet één of ander vreemd en slordig taaltje of iets wat alleen wordt gesproken door mensen die niet beter kunnen. Ze vinden dat iemand die Limburgs spreekt naast het Nederlands tweetalig is.
Veel Oost-Limburgers vinden echter dat ze, meer dan andere Nederlanders, om het gebruik van hun taal worden bespot. Dit wordt meer gevoeld door de generatie onder de dertig. Wanneer Limburgstaligen Nederlands spreken, dan hebben ze een sterker en duidelijker te herkennen accent dan sprekers uit andere delen van Nederland of Vlaanderen. De overgrote meerderheid van de Oost-Limburgers vindt echter dat Limburgers die nationaal bekend zijn best een Limburgs accent mogen laten horen als ze Nederlands spreken.
Een interessant thema is dat van de identiteit in Oost-Limburg. Alleen de cijfers van de Limburg-enquête zijn hierover beschikbaar, die neet te veralgemenen zijn. Maar 10 % van de ondervraagde Oost-Limburgers voelt zich in de eerste plaats Nederlander. De andere 90 % voelt zich in de eerste plaats Limburger of identificeert zich met de regio of plaats in Oost-Limburg waar hij/zij vandaan komt. Limburgs spreken en zich Limburger voelen worden gezien als zijnde nauw met elkaar verweven. Het verliezen van de mogelijkheid om Limburgs te spreken wordt gezien als een verlies van identiteit. Een primaire identificatie met Europa, de Nederlandssprekenden of het land van oorsprong is te verwaarlozen.
Deze sterke regionale of lokale identificatie betekent nog niet dat Limburg als afzonderlijke entiteit wordt gezien. Iets minder dan de helft voelt zich deel uitmaken van Nederland, hetzelfde percentage voelt zich alleen verbonden met de zuidelijke provincies en minder dan 10 % voelt zich verbonden met West-Limburg.
Bronvermelding
Aarssen, J., Avoird, van der, T., Bontje, D., Broeder, P., Extra, G., Peijs, N., De Maastrichtse taalgroep, in: Taalpeiling voortgezet onderwijs in Maastricht. De status van allochtone talen thuis en op school, Tilburg/Utrecht 2001, 62-64.
Belemans, R., Eindrapport over de Limburg-enquête (periode 1/8/2001 – 30/4/2002), KU Leuven Instituut voor Naamkunde en Dialectologie, 2002.
Belemans, R., Ich kal ooch Limburgs: creatief lespakket voor de tweede en derde graad van het secundair onderwijs. Dewael, 1998.
Belemans, R., Keulen, R., Taal in stad en land: Belgisch-Limburgs, Lannoo Tielt, 2004.
Bezooijen, van, R., Ytsma, J., Accents of Dutch: Personality impression, divergence, and identifiability = Les accents du néerlandais: perception de la personnalité, divergence et identifiabilité, in: 1997 annual thematic conference of the Linguistic Society of Belgium, Kortrijk, BELGIQUE (12/12/1997), 1999, no 13 (224 p.) (16 ref.), pp. 105-129.
Broekhof, K., Kloprogge, J., Rutten, S., Avoird, van der, T., Bontje, D., Broeder, P., Extra, G., Peijs, N., De Maastrichtse taalgroep, in: Taalpeiling voortgezet onderwijs in Maastricht. De status van allochtone talen thuis en op school, Tilburg/Utrecht 2001, 62-64.
Münstermann, H., De vitatilteit van het Maastrichts. Resultaten van een onderzoek naar functionele en structurele aspecten van dialectverlies, in: Taal en Tongval, XXXVIII, 1986, 109-127.
Münstermann, H., Dialect loss in Maastricht: attitudes, functions and structures, in: Deprez, K. (ed), Language and intergroup relations in Flanders and the Netherlands, Dordrecht/Providence, 1989, 99-128.
Second Periodical report by the Netherlands presented to the Secretary General of the Council of Europe in accordance with Article 15 of the Charter.
http://www.statbel.fgov.be/verkiezingen2006/downloads/com_gem_70000_nl.p... (18-6-2008).