Op groond vaan arsjeologische voonste weurt aongenome tot de Indo-Europese spraok, boe-oet bekans alle Europese taole zien veurtgekoume, van de Kurgan-cultuur aofkump. Hun oergermaonse taol weurt ouch wel Proto-Indo-Europees geneump. De Germaonse taol waor z’ch toendertied dus al aon ’t losmake vaan de aander spraoke, wat in oontwikkeling wijer zouw goon tot aon ’t begin vaan de jaortèlling. Roontelum ’t jaor 0 gaof ’t al e versjèl tösse de Scandinavische of Noord-Germaonse taole en ’t Wes-Germaons vaan de in Wes-Europa woenende Germaone. Vaanaof deen tied begós ouch ’t Wes-Germaons, boe-oonder ’t Limbörgs thoeshuurt, wijer oeterein te greuje nao versjèllende spraoke touw.

Binne dat Wes-Germaons oontstoonte drei versjèllende gróppe. Op ’t gebeed vaan de noordeleke Lieg Len woende de Ingweone of Noordziegermaone, die langs de Noordziekös woende en boetot oonder mie de Frieze, de Angele en de Sakse behuurde. ’nen Twiede gróp, boetouw gedeiltes vaan de zuieleke Lieg Len en Noord-Frankriek woorte gerekend en boebij dus de veurawwers vaan de Limbörgers behuurde, weure de Istweone of Rien-Wesergermaone geneump. Wijer weure es daarde gróp ouch nog oondersjeie de Herminone of Elbegermaone, boetot de Allemanne en Beiere behure in ’t zuie en zuidweste vaan allewijleg Duitsland. Oet dees vreug dreideiling vaan ’t Wes-Germaons oontstoonte de aofzunderleke spraoke, zoe wie ’t Aajdingels (Angelsaksisch), ’t Aajdfries, ’t Aajdsaksisch (Aajdliegduits), ’t Aajdhoegduits, ’t Aajdnederlands (Aajdliegwesfrankisch) en ’t Aajdlimbörgs (Aajdliegoosfrankisch).

De twiede Germaonse of Hoegduitse klaankversjuiving doog ziech veur in de veerde of viefde iew nao 0 vaanoet de Zuid-Duitse Alpe. ’n Mètklinkerverandering in de taol breide z’ch oet nao ’t noorde touw en verloor mèt en mèt aon force. Heidoor oontstoont e versjèl tösse Hoeg- en Liegduits. ’t Rippuarisch dialek, boevaan Kirchrao en Vols deil vaan oetmake, höbbe die klaankversjuiving wel gans mètgemaak, ’t Limbörgs gedeiltelek en ’t aander Germaons in de Lieg Len neet. Nao dees klaankversjuiving is ’t gemekeleker Ingels en Hoegduits es aofzunderleke taole vaanein te oondersjeie. Veur Fries, Hollands, Liegduits en Limbörgs is dat lesteger. Dit zien oonderdeile vaan ’t Wes-Germaons, die door alderlei gebäörtenisse inein vervlöch zien en z’ch oonderein beïnvlood höbbe.

De taol in de Lieg Len versjèlde evels in deen tied vaan regio tot regio. De zuieleke Lieg Len waore ouch qua spraok sterk geromaoniseerd en woorte pas later es de noordeleke Lieg Len gegermaoniseerd. Wijer waore de kösdialekte vaan ’t Wes-Germaons, vaan Wes-Vlaondere tot aon Denemarke, daoneve weer mie beïnvlood door ’t Saksisch en weure soms daan ouch Ingweoons geneump. De bevolking zelf waor dao ouch woersjijnelek vaan Saksisch-Friesen oersprunk. De taol die indertied in ’t Limbörgs gebeed gesproke woort, is woersjijnelek neet vaan dit Ingweoons beïnvlood gewore.

E belankriek versjiensel oet dees periood is evels tot ’t Latien ’nen deepgaonden invlood op de spraok vaan de Germaone die oonder Roemeinse euverheersjappij leefde gehad moot höbbe. Väöl wäörd in de Germaonse taole, en dus ouch ’t Limbörgs, zien in deen tied al oet ’t Latien oontliend gewore. Ouch d’n deens dee door eus veurawwers gelieverd woort in ’t Roemeins leger, zoe wie de handelskontakte, höbbe dao netuurlek aon gecontribueerd.

Bronnelies
Grisart, A., César dans l’est de la Belgique: les Atuataques et les Éburons, in: Les Études classiques, tom. 28, no. 2, 2 avril 1960, 129-204.
Janssens, U., De Oude Belgen; Geschiedenis, leefgewoontes, mythe en werkelijkheid van de Keltische stammen, The House of Books, 2007.
Jappe Alberts, W. , Geschiedenis van de beide Limburgen, Van Gorcum, Assen, 1972.
Robinson, O. W., Old English and its closest relatives; A survey of the earliest Germanic languages, Stanford University Press, 1992.
Roymans, N., Ethnic Identity and Imperial Power. The Batavians in Early Roman Empire, in: Amsterdam Archaeological Studies, 10, Ch. 4, Amsterdam, 2004.
Vries, de, J. W., Willemyns, R., Bruger, P., Het verhaal van een taal; negen eeuwen Nederlands, Prometheus Amsterdam, 1993, 15.
Wal, van der, M., Geschiedenis van het Nederlands, Utrecht, 1992.
Willemyns, R., Het verhaal van het Vlaams; De geschiedenis van het Nederlands in de Zuidelijke Nederlanden, Standaard Uitgeverij Antwerpen, 2003, 37-39.

http://www.dbnl.org/tekst/vooy001gesc01_01/vooy001gesc01_01_0003.htm, 20 (17-01-2008).