De verbrökkelde staotkundege situatie veurkaom neet tot in ’t Maos-Riengebeed ’n eige geisteleke cultuur bleujde, die veurnaomelek Maoslands weurt geneump. Dees cultuurperiood, die doorde tot de mid-daartiende iew zaog ’ne bleuj vaan arsjitektuur, beeldhouwkuns, geelgeterskuns en edelsmeikuns. Ouch de bookverseerkuns, die de eige, hoegstaonde literatuur oet Limbörg umraomde, bleujde mèt.

’t Maos-Riengebeed waor oonder andere dankzij de kluusters al in de Karolingischen tied, dus vooral dees negende iew, bekind veur ’t oontstoon vaan documinte in de volkstaol. Allewel gein tekste oet dezen tied euvergelieverd zien, is ’t zier woersjijnelek tot literatuur in de volkstaol gesjreven is gewore. Dit gebeed waor e cultuurcentrum in Europa en behuurde neet bij eineg aander cultuurcentrum. De meiste, wie ’t Hollands of ’t Prusisch bestoonte jummers nog neet es cultuurcentra in Europa.

Contrair aon de meiste naoberspraoke weurt ’t Aajdlimbörgs (AajdliegoosFrankisch) zjus wie ’t Aajdhollands (AajdliegwesFrankisch) gekinmerk door e bekans compleet oontbreke vaan samehangende tekste. Allein de Wachtendonck Codex beejt e groeter tekscontinuum. ’t Ingels is evels de insegste taol die hei vreuger teksfragminte es ’t Limbörgs heet. Duits, Hollands en aander Europese spraoke volge later.

De Wachtendonck Codex vaan roond 900 is d’n ajds bekinden teks vaan ’t Limbörgs en kump woersjijnelek oet ’t Wes-Limbörgs vrouwekloester vaan Munsterbilze, wat in de 10de iew ’n importante abdij veur adeleke begiene waor. De vörm vaan d’n teks is eine vaan bovetiteling. De Karolinger psalme vaan d’n Ier Alcuin, die roond 790 aon de peliessjaol vaan Sjarel de Groete in Aoke geriddigeerd woorte veur ’t oonderwies oonder de Karolinger renaissance, waore de Latiense groondteks. Debove woort ’n lètterleke umzètting vaan de wäörd op ze Limbörgs gegeve. Door dees glosse of aonteikeninge woort ’t Aajdlimbörgs es hölpspraok gebruuk veur ’t beter aonliere vaan ’t Latien. Umtot bij dees euverzètting de Latiense volgorde vaan de wäörd is aongehawwe, kinne gein conclusies euver de zinsbouw vaan deze vreuge vörm vaan ’t Limbörgs getrokke weure.

D’n iersten echte zin op ze Limbörgs kump ouch oet e documint oet ’t Munsterbilzer kloester. Op ’t ind vaan ’n lies vaan bekans daarteg naome vaan dieginnege die op ’t kloester woene, steit op ze Limbörgs en Latien gesjreve:

Bronnelies
Helten, van, W. L., Die altostniederfränkische Psalmenfragmente, die Lipsius’schen Glossen und die altsüdmittelfränkischen Psalmenfragmente, Groningen, 1902.
Janssens, J. D., In de Schaduw van de Keizer; Hendrik van Veldeke en zijn tijd (1130–1230), Walburg Pers Zutphen, 2007.
Kyes, R. L., Dictionary of the Old Low and Central Franconian Psalms and Glosses, Niemeyer Tübingen, 1983.
Robinson, O. W., Old English and its closest relatives; A survey of the earliest Germanic languages, Stanford University Press, 1992.
Tervooren, Helmut, Van der Masen tot op den Rijn; ein Handbuch zur Geschichte der mittelalterlichen volkssprachlichen Literatur im Raum von Rhein und Maas, Historisches Verein für Geldern und Umgegend (105), 2005.
Vries, de, J. W., Willemyns, R., Bruger, P., Het verhaal van een taal; negen eeuwen Nederlands, Prometheus Amsterdam, 1993.
Willemyns, R., Het verhaal van het Vlaams; De geschiedenis van het Nederlands in de Zuidelijke Nederlanden, Standaard Uitgeverij Antwerpen, 2003.

http://www.ned.univie.ac.at/publicaties/taalgeschiedenis/en/anltexte.htm (28-5-2008).